Κλ. Κύρου: Η άλλη εκδοχή της ποίησης της ήττας

Γιώργος Καραμπελιάς



εδώ

στον Μιχάλη Μερακλή

Όταν “μια μορφή της ζωής έχει περάσει” (Χέγκελ), χωρίς όμως ακόμα να ’χει χαράξει μια καινούργια αυγή, αυτές τις εποχές της ήττας, της υπομονής, όταν μόνο ο “γερο-τυφλοπόντικας” του Κάρολου Μαρξ συνεχίζει να σκάβει αθόρυβα και υπόγεια, τότε η πολιτική και η κοινωνιολογική σκέψη πολύ συχνά οπισθοδρομεί ή παραμένει στάσιμη, στην αναπαραγωγή και την απολογία για τα παλιά και τα χαμένα, χωρίς τίποτε το καινούργιο, τίποτε το αυθεντικό. όταν ακόμα δεν έχει διαμορφωθεί μια καινούργια πολιτική και ιδεολογική πρόταση, πολύ συχνά μια σκέψη αυθεντική και επαναστατική “προσφεύγει στην τέχνη της ποιήσεως”. 

Κριτική για τη συλλογή, Αλλά η αφή πες μου πως γίνεται να διασωθεί Θεσσαλονίκη. Ο ανθολόγος Ερμής, 2000

…Ποιητής μνήμης ο Κύρου μετουσιώνει το Εγώ στο Εμείς σκύβοντας με μοναδική ευαισθησία και οξυδέρκεια στις περιπέτειες της γενιάς του, της πατρίδας του, τελικά ολόκληρης της Ευρώπης. Οι διαψεύσεις της Ιστορίας, οι αυταπάτες οραμάτων που συγκλόνισαν κάποτε την ευρωπαϊκή ήπειρο συναντιούνται με τις εσωτερικές περιπέτειες της ανθρώπινης ύπαρξης αλλά κι εκείνες της ποίησης, στο έργο του Κλείτου Κύρου. Ένα έργο σπουδαιότατο ελεγειακού και εξομολογητικού χαρακτήρα που όσο περνούν τα χρόνια εμπλουτίζεται, διευρύνεται και ταυτόχρονα βαθαίνει. Ένα έργο πολύ κοντά στον Άνθρωπο που πασχίζει να μην ξεχάσει άρα να εξακολουθήσει να ζει. Ο επίσης ποιητής και ανθολόγος Μάρκος Μέσκος, τόσο στη εισαγωγή του όσο και στην ανθολόγηση του ποιητικού έργου του Κλείτου Κύρου επιτυγχάνει να αναδείξει σφαιρικά το ποιητικό πρόσωπο του Θεσσαλονικέα ποιητή εστιάζοντας την προσοχή του στις πιο καίριες στιγμές του…

Έλενα Χουζούρη, Ποιήτρια, κριτικός λογοτεχνίας, Περιοδικό ΙTHACA Νο 12, 11-12/2001 (προδημοσίευση)

Οι κατασκευές (1949-1979), Αθήνα, Κέδρος, 1980

Και πράγματι, εκείνο που αμέσως διακρίνει κανείς στην πρώτη από τις παραπάνω συλλογές, Τα πουλιά και η αφύπνιση που ωστόσο το πρώτο μέρος της είχε ήδη κάνει την εμφάνισή του από τον συγκεντρωτικό, υπό τον τίτλο Κατασκευές (1949-1979), τόμο του 1980, είναι μια διάθεση ανυποχώρητου μονωτισμού ο οποίος όμως κρατά πάντα σε μια εγρήγορση, εμφανέστατη, τη μνήμη. Ο εχθρός πλέον εδώ διακρίνουμε να έρχεται με άλλον μανδύα και η έλλειψη ονείρου ωθεί σε μια, σε άλλη βάση πια, εκ νέου προσφυγή στην ποίηση. Μια προσφυγή, που γίνεται σαφέστερη στην αμέσως επόμενη συλλογή του Κλείτου Κύρου με τον δηλώνοντα πολλά τίτλο Περίοδος χάριτος, στις σελίδες της οποίας το φάσμα του θανάτου πλανάται από σελίδα σε σελίδα, θα λέγαμε. Σπαράγματα θα μπορούσαμε να αποκαλέσουμε τα ποιήματα αυτής της συλλογής, ίσως της πιο μεστής και της πιο ζοφερά αληθινής από όλε τις μέχρι τώρα του Κλείτου Κύρου.


Γιώργος Μαρκόπουλος, ποιητής, Περιοδ. Ο ΠΟΛΙΤΗΣ, Νο 48, 2-1998

Κριτική για τη συλλογή Απολογία, 1966

[..] Η «νύχτα» είναι το σύμβολο, που κυριαρχεί στην ποίηση του Κ. Κύρου. Κραυγές της νύχτας είναι, άλλωστε, και ο τίτλος του πρώτου και ουσιαστικότερου, νομίζω, μέρους του βιβλίου. Φυγή από το πραγματικό και το αισθητό, καταφυγή στο όνειρο και τη μνήμη, τη μοναξιά και τη ενδοσκόπηση, που θα δώσουν στα πράγματα τις ουσιαστικές τους διαστάσεις και θα αποκαλύψουν το πραγματικό πρόσωπο της Μοίρας και της ζωής, διαλύοντας τις ψευδαισθήσεις, κι ακόμη ο ύπνος, που «κατάντησε ένα θαύμα», είναι ό,τι προσφέρει στον ποιητή η νύχτα για να τον κρατάει τόσο δεμένο μαζί της…

Κριτική για τη συλλογή Κελιδάριθμοι

Στους Κλειδάριθμους η αλλαγή της γραφής είναι αισθητή. Ο ποιητής δεν είναι πια η φλεγόμενη φωνή που κατακλύζει το ποίημα, αλλά προσπαθεί να κρατηθεί σε μια απόσταση από τον κόσμο των βιωμένων καταστάσεων και των πραγμάτων.

Κριτική για τη συλλογή Κραυγές της νύχτας, 1960

Στις δύο πρώτες συλλογές του είχαμε ποιήματα που ήταν, ιδιαίτερα στην πρώτη, σκεύη διαθέσεων: αρκετά συναισθηματικά ρευστά, κάποια χαλαρότητα συνθέσεων και αφήγηση με φραστικές κοινοτοπίες.

Κριτική για τη συλλογή Αναζήτηση, 1949

Ο Lorca, που τόσο πολύ καταπιάστηκε μαζί του, τελευταία, ο ποιητής της Αναζήτησης (οι ελληνικές μεταφορές του δε με ικανοποίησαν καθόλου) δεν τον παρέσυρε σε φλύαρες εξωτερικές μεταγραφές χρωμάτων, (τοπίων και γραφικών λαογραφικών εθίμων ή ήχων λαϊκών και δημοτικών τραγουδιών) όπως συνέβηκε μ’ όλους τους αθηναίους συναδέλφους του, που εθέλχθησαν από τον ισπανό Ποιητή. Και τούτο είναι κάτι, που πρέπει να του το αναγνωρίσω από την αρχή […]

Ο ποιητής Κλείτος Κύρου

Αλέξανδρος Αργυρίου


Ποιητής και μεταφραστής ποιημάτων μοντέρνων ποιητών, ο Κλείτος Κύρου εμφανίστηκε στα Ελληνικά Γράμματα αμέσως μετά τη λήξη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου και εντάσσεται τιμητικά και αδιαφιλονίκητα στην πρώτη μεταπολεμική κατηγορία των νέων τότε ποιητών που έζησαν τη φρίκη της γερμανικής κατοχής, με συνέπεια το έργο τους να φορτίζεται από το ζοφερό κλίμα που επικρατούσε εκείνους τους καιρούς.